Intelligentieonderzoek bij kinderen

Doelstelling 

Intelligentie omvat de cognitieve vaardigheid om een zo goed mogelijke oplossing te vinden voor problemen van allerlei aard. Dit maakt van intelligentieonderzoek een onontbeerlijke component in de diagnostiek van schoolse, klinische en (ortho-)pedagogische problemen.

In deze module wordt het Cattell-Horn-Carroll (CHC)-model geïntroduceerd. Dit sterk theoretisch onderbouwd intelligentiestructuurmodel brengt alle grote domeinen van het intellectueel functioneren goed in beeld en vormt de basis voor een gemeenschappelijke taal wat cognitieve vaardigheidsmeting betreft, zowel tussen professionals als met cliënten. Aan de hand van dit model kunnen intelligentietests met elkaar worden vergeleken en cognitieve vaardigheden van elkaar onderscheiden. Het laat ook toe om de verschillende intelligentietests naast andere psychodiagnostische instrumenten (o.a. aandachts- en andere neuropsychologische testinstrumenten) te plaatsen.  

De toepassing van dit model wordt geïllustreerd aan de hand van uiteenlopende casuïstiek (leerproblemen, kansengroepen, hoogbegaafdheid, verstandelijke beperking). Op deze manier ontwikkel je de vaardigheid om resultaten, ingewonnen in het kader van een intelligentieonderzoek, te interpreteren in het licht van cognitieve clusters (met name de brede cognitieve vaardigheden) en in het kader van handelingsgerichte diagnostiek.
Vertrouwd zijn met de belangrijkste kenmerken van kwaliteitsvolle handelingsgerichte diagnostiek, de betekenis van psychometrische kenmerken van een instrument en inhoud van de Wechslerschalen, is een voorwaarde om aansluiting te vinden bij de recente ontwikkelingen die aan bod komen in deze module.

Deze module wordt in blended vorm aangeboden waarbij theoretische lessen online doorgaan en praktijklessen fysiek op de campus. Aanwezigheid is verplicht bij iedere les. Enkel om gegronde redenen kan men afwezig zijn. Online lessen worden niet standaard beschikbaar gesteld – enkel op aanvraag en beperkt in de tijd. 

Deze module wordt geëvalueerd aan de hand van een door de deelnemer aangebrachte casus.

Docenten

Tijdens het academiejaar 2021 - 2022 werkten volgende docenten mee aan deze module:

  • Marlies Tierens (PhD) is coördinator van het Psychodiagnostisch Centrum en docent psychodiagnostiek aan de opleiding Toegepaste Psychologie van thomas More Antwerpen.  Ze behaalde haar doctoraat over traumaverwerking bij jonge verkeersslachtoffers aan de Universiteit Gent, in samenwerking met de kinder- en jeugdpsychiatrie UZGent. In haar huidig onderzoek werkt ze mee aan de ontwikkeling van de COVAT-reeks, een reeks Nederlandstalige cognitieve vaardigheidstesten voor kinderen, jongeren en volwassenen op basis van het CHC-model (Basisversie, COVAT 9½-20 en COVAT-3). Ze geeft vormingen over het CHC-model en hoe zich dit kan vertalen in adviezen voor de praktijk. Ze zetelt in de Belgische Testcommissie (BFP-FBP) en is voorzitter van het Vlaams Forum voor Diagnostiek (VFD). In 2019 behaalde ze het getuigschrift expert hoogbegaafdheid aan de Gifted Academy (Hoogbloeier). Sinds 2021 is ze partner van Hoogbloeier waarbij ze op zelfstandige basis (vermoedelijk) cognitief sterke kinderen, jongeren en volwassenen begeleidt in hun zoektocht naar hoe ze hun talenten optimaal kunnen inzetten en ontwikkelen.
  • Caroline Dejonghe is lector en vakgroepcoördinator School- en Pedagogische Psychologie binnen de opleiding Toegepaste Psychologie. Daarnaast is ze medewerker van het Psychodiagnostisch Centrum (PDC) waar ze aanspreekpunt is voor diagnostische vraagstukken uit het school- en pedagogische werkveld, en beheerder van het Testgeheugen van Vlaanderen. Ze geeft vormingen over intelligentie-onderzoek en verdiept zich momenteel in diversiteit, multiculturaliteit en faire diagnostiek.
  • Katrijn Van Parijs is lector Practicum School- en Pedagogische Psychologie, Psychosociale Hulpverlening aan personen met een beperking en Revalidatiepsychologie aan de opleiding Toegepaste Psychologie Thomas More. Als medewerker van het Psychodiagnostisch Centrum (PDC) doet ze voornamelijk onderzoek omtrent de COVAT-reeks, een reeks Nederlandstalige cognitieve vaardigheidstesten voor kinderen en jongeren op basis van het CHC-model. Binnen het Psychodiagnostisch Centrum is ze tevens aanspreekpunt voor neuropsychologie. Daarnaast is ze lid van CAP vzw en Forum Diagnostiek, geeft ze vormingen over het CHC-model en heeft ze expertise in het werkveld van kleuters, kinderen en jongeren met visuele (meervoudige) beperkingen. 
  • Els De Jonghe werkt als provinciaal begeleider voor CLB-medewerkers van de Vrije CLB’s van Vlaams-Brabant en BHG rond de doelgroep leerlingen met specifieke noden, M-decreet en interne kwaliteitszorg. Voordien werkte ze als psycho-pedagogisch consulent in Vrij CLB Diest-Tessenderlo en begeleidde ze leerlingen en hun context in het gewoon basisonderwijs en het buitengewoon basisonderwijs type 1, 2 en 8 en het buitengewoon secundair onderwijs type 2 OV1.
  • Steven Joris (modulesupervisor) is klinisch psycholoog en onderzoeksmedewerker binnen het Psychodiagnostisch Centrum (PDC), waar hij voornamelijk werkt aan de verdere ontwikkeling van het COVAT-project. Steven is lector binnen het vak Psychodiagnostiek 3 KLP en gastdocent binnen de interuniversitaire PEV Psychodiagnostiek – optie volwassenen (UGent, KUL, VUB) alsook het Master Program Psychology of Assessment and Intervention (Kolegji Heimerer College). Binnen het PDC verdiept hij zich nog in onderwerpen zoals telediagnostiek, testgebruik en wetgevende/deontologische aspecten van diagnostiek. Steven zetelt als bestuurslid binnen de Belgische Testcommissie (BFP-FBP), is initiatiefnemer en huidig voorzitter van de Divisie Psychodiagnostiek (VVKP) en is corresponding member van de Board of Assessment (EFPA).
  • Marleen Van den Mooter werkte jaren in  een CLB als externe leerlingbegeleider. Sinds 2011 is zij pedagogisch begeleider kansenbevordering voor het Vrij CLB (VCLB) Netwerk te Schaarbeek. Zij ondersteunt vrije CLB’s o.a. in het omgaan met kansarmoede, vluchtelingenproblematiek en cultuursensitief handelen ten aanzien van leerlingen en ouders met een migratieachtergrond. Marleen is ook voorzitter van de netoverstijgende werkgroep faire diagnostiek. 
  • Isabel Vancoillie werd opgeleid als criminologe en (klinisch) psychologe. Ze combineert haar werk in een forensische setting met een eigen zelfstandige praktijk. Vanuit een systeemgeörienteerde visie werkt ze zowel met kinderen als volwassenen, en dit zowel individueel als in gezinsverband. Isabel specialiseerde zich daarnaast in hoogbegaafdheid. Haar affiniteit met dit thema probeert ze uit te dragen door in te zetten op zorgvuldige screening, diagnostiek en begeleiding, steeds met de grootste zorg voor eenieders uniek verhaal, mens-zijn, draaglast alsook veerkracht. Ze doceert in de Hoogbloeier Gifted Academy expertopleiding de module diagnosticering aan (toekomstige) professionals. Hierbij probeert ze steeds de link te leggen tussen wetenschap, theorie en dagdagelijkse praktijk.