Focus op Wiskunde 2023

Op 25 januari (online) en op 1 februari (on campus) 2023 organiseren we onze 5de studienamiddag ‘Focus op wiskunde’ voor leraren wiskunde van de 1ste en 2de graad secundair onderwijs in samenwerking met de pedagogische begeleidingsdiensten van Katholiek Onderwijs Vlaanderen en van het GO!

Programma ONLINE op woensdag 25 januari      schrijf je in

13.30 - 15.00u.| online sessie 1: zie keuzemogelijkheden hieronder.
15.00 - 15.30u.| pauze
15.30 - 17.00u.| online sessie 2: zie keuzemogelijkheden hieronder.
Inschrijven voor het online programma kost 45 euro.

keuzemogelijkheden online sessie 1:  13.30 - 15 u.:
1. Imaginary, pracht en kracht van wiskunde
In deze lezing wordt stil gestaan bij de pracht en kracht van de lopende tentoonstelling Imaginary, georganiseerd door het Platform Wiskunde in Vlaanderen en Nederland. Er wordt extra toelichting voorzien, zowel bij de meer visuele als de meer interactieve onderdelen van de tentoonstelling. De ambitie is in elk geval om ook “onzichtbare wiskunde” te laten zien, ook al klinkt dit moeilijk. 
Een mooie gelegenheid om je, en daarna ook je leerlingen, te laten enthousiasmeren voor de tentoonstelling.
door Prof. Paul Igodt, Wiskunde KU Leuven & Campus Kulak,  Coördinator Vlaamse Wiskunde Olympiade,  Coördinator Imaginary Vlaanderen
2. Gemoderniseerde analytische meetkunde voor het vierde jaar
Door de modernisering hebben alle doorstroomrichtingen met een sterk pakket wiskunde analytische meetkunde in de tweede graad. Daarbij zijn ook enkele accentverschuivingen om loodrechte stand, hoeken, toepassingen bij de vergelijking van een cirkel, inproduct van vectoren … te omschrijven.
Wanneer is een bepaalde benadering de voordeligste: een vectoriële, een analytische, een synthetische of een met een parametervoorstelling? Geldt dat ook voor het bewijzen van eigenschappen? Sommige synthetische eigenschappen zijn niet meer verplicht in de tweede graad en vormden een basis voor de bewijsvoering of het aanbrengen van een begrip. Welk alternatief is er dan? 
Deze werkwinkel brengt een gemoderniseerd verhaal van de vlakke analytische meetkunde, een mooi hoofdstuk om leerlingen de finesse van wiskunde te laten proeven en een goede maatstaf om leerlingen te kunnen oriënteren. 
door Machteld Verhenne, educatief medewerker wiskunde, School voor educatieve studies (SES) UHasselt

keuzemogelijkheden online sessie 2 - 15.30 - 17 u.:
3. Basisgeletterdheid wiskunde in de eerste graad: een doeltreffende aanpak zonder planlast
De invoering van eindtermen basisgeletterdheid wiskunde is één van de grote vernieuwingen in de onderwijshervorming van de 1ste graad A & B-stroom.  Het opzet is prachtig: een aantal wiskundige basisvaardigheden zijn zo cruciaal voor het functioneren in de maatschappij, dat elke leerling ze op het einde van de 1ste graad moet bereiken. Toch durft dat in de praktijk wat tegen te vallen: sommigen verliezen zich in eindeloze boekhoudingen van welke leerling welk doel al bereikt heeft, anderen gaan ervan uit dat hun leerlingen die basisgeletterdheid al verworven hebben in de lagere school, of ze sowieso wel zullen verwerven met de reguliere eindtermen van de A- en B-stroom. Wat is een didactisch verantwoorde gulden middenweg, zodat we dit op een haalbare en efficiënte manier realiseren bij onze leerlingen? Wat zegt onderzoek hierover? Dat is de vraag die deze sessie wil beantwoorden.
door Filip Moons, assistent lerarenopleiding Wiskunde & Informatica en PhD onderzoeker in de Didactiek Wiskunde UAntwerpen
4. GeoGebra Suite, de opvolger van Klassiek
Met Suite profileert GeoGebra zich een krachtige en intuïtieve grafische rekenmachine voor leerlingen en leerkrachten en niet langer als ontwerpomgeving waarin je als leerkracht-kenner over meerdere, gekoppelde schermen toonbestanden kunt maken.  
Via toonvoorbeelden en kleine opdrachten verken je de less-is-more-interface van Suite. Het algebra- en knoppenvenster klap je handig in- en uit. Een tabelvenster is een extra toetje. In een knap virtueel toetsenbord vraagt een overzicht van beschikbare commando’s slechts een klik, zodat je vlot Suite kunt gebruiken voor elk onderdeel van de wiskunde.  
Rond de apps ontwikkelden de ontwerpers nieuwe toepassingen. Klaslokaal is een digitaal platform waarmee je als leerkracht de vooruitgang van de leerlingen in realtime kan volgen. Notitieblok is een whiteboard toepassing. Je kunt er een appvenster combineren met afbeeldingen, vrij schrijven en tekenen, werken met formules en tabellen en zo een wiskundig probleem in al zijn stappen oplossen van mathematiseren over berekenen tot het formuleren van de oplossing.  
Tijdens de sessie gebruik je een online Notitieblokbestand en werk je zelf binnen Notitieblok een wiskundig probleem uit.  
door Chris Cambré,  gewezen leraar wiskunde;  onderhoudt de website wiskunde-interactief.be,  vertaler van GeoGebra, auteur van GeoGebra-applets 
5. Effectieve didactiek: Hoe breng je differentiatie, taalondersteuning en zelfregulatie binnen in jouw wiskundelessen?
Vertrekkende vanuit de doelen van de eerste graad bekijken we in deze sessie hoe we leerlingen de best mogelijke begeleiding kunnen geven. We bekijken hoe binnenklasdifferentiatie kan ingezet worden om de doelen met elke leerling te bereiken.
Verder gaan we dieper in op zelfregulerend leren. Daarbij leggen we vooral de nadruk op de competenties die hierbij getraind kunnen/moeten worden en hoe we dit binnen onze wiskundelessen kunnen aanpakken. Zijdelings kan ook taalontwikkelend lesgeven aan bod komen.
door Mark Verbelen, pedagogisch adviseur SO wiskunde van het GO!

Programma ON CAMPUS Vorselaar op woensdag 1 februari  schrijf je in 

13.00 - 13.30u. | Onthaal in Vorselaar met koffie en thee - leermiddelenbeurs
13.30 - 15.00u.| sessie 1: zie keuzemogelijkheden hieronder.
15.00 - 15.30u.| drankpauze met leermiddelenbeurs
15.30 - 17.00u.| sessie 2: zie keuzemogelijkheden hieronder
Inschrijven voor het programma op campus Vorselaar kost 50 euro.

keuzemogelijkheden op de campus sessie 1 -  13.30 – 15u.:
1. Imaginary, pracht en kracht van wiskunde
In deze lezing wordt stil gestaan bij de pracht en kracht van de lopende tentoonstelling Imaginary, georganiseerd door het Platform Wiskunde in Vlaanderen en Nederland. Er wordt extra toelichting voorzien, zowel bij de meer visuele als de meer interactieve onderdelen van de tentoonstelling. De ambitie is in elk geval om ook “onzichtbare wiskunde” te laten zien, ook al klinkt dit moeilijk. 
Een mooie gelegenheid om je, en daarna ook je leerlingen, te laten enthousiasmeren voor de tentoonstelling.
door Prof. Paul Igodt, Wiskunde  KU Leuven & Campus Kulak,   Coördinator Vlaamse Wiskunde Olympiade,  Coördinator Imaginary Vlaanderen
2. Het aanpakken van problemen, een stevige pijler in het wiskundeonderwijs 
In de lessen wetenschappen en in de media komen leerlingen trendlijnen tegen: rechten, of krommen, die een verzameling datapunten in een spreidingsdiagram zo goed mogelijk weergeven. In het kader van de herwerking van de eindtermen is daarom beslist om in de doorstroomfinaliteit een eindterm voor wiskunde op te nemen waarin deze begrippen aan bod komen, met als doel dat leerlingen ze met meer kennis van zaken kunnen gebruiken in andere vakken en in ‘het dagelijkse leven’. 
We verzorgen op deze Focus op Wiskunde twee sessies over dit onderwerp. In de deze sessie leer je hoe je met deze leerinhouden aan de slag kunt gaan in de klas. Hoe breng je de begrippen aan? Hoe help je leerlingen de overgang maken van de ‘exacte wiskunde’ naar het werken met een benaderend model? Hoe diep ga je in op de wiskundige achtergrond? Welke wiskundige kern blijft er over als je leerlingen haast alles met ICT laat doen? Opmerking: De sessies vormen een geheel, maar veronderstellen geen voorkennis uit de andere sessie, zodat je aan de sessies in elk van beide volgordes kunt deelnemen.
door Machteld Verhenne, educatief medewerker wiskunde School voor educatieve studies (SES) UHasselt
3. GeoGebra Suite, de opvolger van Klassiek
Met Suite profileert GeoGebra zich een krachtige en intuïtieve grafische rekenmachine voor leerlingen en leerkrachten en niet langer als ontwerpomgeving waarin je als leerkracht-kenner over meerdere, gekoppelde schermen toonbestanden kunt maken.  
Via toonvoorbeelden en kleine opdrachten verken je de less-is-more-interface van Suite. Het algebra- en knoppenvenster klap je handig in- en uit. Een tabelvenster is een extra toetje. In een knap virtueel toetsenbord vraagt een overzicht van beschikbare commando’s slechts een klik, zodat je vlot Suite kunt gebruiken voor elk onderdeel van de wiskunde.  
Rond de apps ontwikkelden de ontwerpers nieuwe toepassingen. Klaslokaal is een digitaal platform waarmee je als leerkracht de vooruitgang van de leerlingen in realtime kan volgen. Notitieblok is een whiteboard toepassing. Je kunt er een appvenster combineren met afbeeldingen, vrij schrijven en tekenen, werken met formules en tabellen en zo een wiskundig probleem in al zijn stappen oplossen van mathematiseren over berekenen tot het formuleren van de oplossing.  
Tijdens de sessie gebruik je een online Notitieblokbestand en werk je zelf binnen Notitieblok een wiskundig probleem uit.  Meebrengen: eigen device
door Chris Cambré,  gewezen leraar wiskunde;  onderhoudt de website wiskunde-interactief.be,  vertaler van GeoGebra, auteur van GeoGebra-applets 
4. Een eerste kennismaking met Python
Een programmeertaal aanleren in één sessie is natuurlijk onmogelijk. Toch proberen we in deze sessie met een eerste reeks bouwsteentjes aan te tonen dat programmeren in Python geen moeilijke klus is. De taal Python zit logisch in elkaar, de syntax is duidelijk en zo eenvoudig mogelijk gehouden. In deze kennismaking hebben we het over een aantal datatypes, over variabelen en constanten, we leren enkele eenvoudige maar noodzakelijke functies aan, maken al even kennis met modules en we proberen zowaar een eerste kort programma op te stellen.
door Paul Decuypere, gewezen leraar wiskunde en ICT Lyceum Hemelsdaele in Brugge; nascholer Katholiek onderwijs Vlaanderen 
5. Effectieve didactiek: Hoe breng je differentiatie, taalondersteuning en zelfregulatie binnen in jouw wiskundelessen?
Vertrekkende vanuit de doelen van de eerste graad bekijken we in deze sessie hoe we leerlingen de best mogelijke begeleiding kunnen geven. We bekijken hoe binnenklasdifferentiatie kan ingezet worden om de doelen met elke leerling te bereiken.
Verder gaan we dieper in op zelfregulerend leren. Daarbij leggen we vooral de nadruk op de competenties die hierbij getraind kunnen/moeten worden en hoe we dit binnen onze wiskundelessen kunnen aanpakken. Zijdelings kan ook taalontwikkelend lesgeven aan bod komen.
door Mark Verbelen, pedagogisch adviseur SO wiskunde van het GO!
6. Sterke wiskundelessen rond goniometrie voor de tweede graad 
De deelnemers maken kennis met een door de nascholer ontwikkeld geogebraboek (website) rond goniometrie. Deze site bevat een groot aantal praktijkvoorbeelden van hoe geogebra-applets actief in de lessen kunnen gebruikt worden om de voor de leerlingen . nieuwe wiskunde begrippen uit te leggen en/of in te oefenen. Deze applets zijn zo geconstrueerd dat zij een aantal didactische principes( uit Wijze lessen mag dat?) ondersteunen die tijdens de navorming eveneens toegelicht zullen worden. Als er nog tijd over is, kan er kort ingegaan worden op welke manier deze applets eventueel verzameld kunnen worden in een eigen geogebraboek. Meebrengen: eigen device  
door Karel Appeltans,  leraar wiskunde aan het Virga Jessecollege te Hasselt

keuzemogelijkheden op de campus sessie 2 - 15.30 - 17u.:
7. Hoe weet je wie de leerstof beheerst vóór de wiskundetoets eraan komt? Sterke formatieve evaluatie en feedback in de wiskundeles.
Goede evaluatie is veel meer dan enkel toetsen en beoordelen. Het is ook een krachtig middel om te checken wie het begrepen heeft en wie niet, om de kwaliteit van je instructie te versterken, om het vervolg van je les richting te geven én het biedt leerlingen optimale kansen om beter te leren. Een cruciaal element daarbij is feedback. Hoe kun je zorgen dat leerlingen aan de slag gaan met je feedback en zelf ook feedback zoeken? Hoe houd je het geven van feedback haalbaar voor jezelf? En hoe kan technologie ondersteunen bij dit evaluatie- en feedbackproces?
 We verdiepen ons tijdens deze vorming in: 
- de wetenschappelijke inzichten over effectieve formatieve evaluatie en feedback; 
- manieren om het leerproces van élke leerlingen op te volgen en bij te sturen. 
- manieren om haalbare, klassikale feedback te voorzien
- voorbeelden van hoe je formatieve evaluatie en feedback kan inzetten in je wiskundeles.
door Kristel Vanhoyweghen, onderwijswetenschapper en onderzoeker Expertisecentrum Effectief Leren (ExCEL) aan Thomas More 
8. Basisgeletterdheid wiskunde in de eerste graad: een doeltreffende aanpak zonder planlast
De invoering van eindtermen basisgeletterdheid wiskunde is één van de grote vernieuwingen in de onderwijshervorming van de 1ste graad A & B-stroom.  Het opzet is prachtig: een aantal wiskundige basisvaardigheden zijn zo cruciaal voor het functioneren in de maatschappij, dat elke leerling ze op het einde van de 1ste graad moet bereiken. Toch durft dat in de praktijk wat tegen te vallen: sommigen verliezen zich in eindeloze boekhoudingen van welke leerling welk doel al bereikt heeft, anderen gaan ervan uit dat hun leerlingen die basisgeletterdheid al verworven hebben in de lagere school, of ze sowieso wel zullen verwerven met de reguliere eindtermen van de A- en B-stroom. Wat is een didactisch verantwoorde gulden middenweg, zodat we dit op een haalbare en efficiënte manier realiseren bij onze leerlingen? Wat zegt onderzoek hierover? Dat is de vraag die deze sessie wil beantwoorden.
door Filip Moons, assistent lerarenopleiding Wiskunde & Informatica en PhD onderzoeker in de Didactiek Wiskunde UAntwerpen
9. Gemoderniseerde analytische meetkunde voor het vierde jaar 
Door de modernisering hebben alle doorstroomrichtingen met een sterk pakket wiskunde analytische meetkunde in de tweede graad. Daarbij zijn ook enkele accentverschuivingen om loodrechte stand, hoeken, toepassingen bij de vergelijking van een cirkel, inproduct van vectoren … te omschrijven.
Wanneer is een bepaalde benadering de voordeligste: een vectoriële, een analytische, een synthetische of een met een parametervoorstelling? Geldt dat ook voor het bewijzen van eigenschappen? Sommige synthetische eigenschappen zijn niet meer verplicht in de tweede graad en vormden een basis voor de bewijsvoering of het aanbrengen van een begrip. Welk alternatief is er dan?
Deze werkwinkel brengt een gemoderniseerd verhaal van de vlakke analytische meetkunde, een mooi hoofdstuk om leerlingen de finesse van wiskunde te laten proeven en een goede maatstaf om leerlingen te kunnen oriënteren.
door Machteld Verhenne, educatief medewerker wiskunde, School voor educatieve studies (SES) UHasselt
10. Python in de wiskundeles
In de nieuwe leerplannen wiskunde komt het onderdeel “computationeel denken” voor. Leerlingen moeten vanuit een probleemstelling een algoritme zoeken dat tot een oplossing leidt. Het opstellen van het algoritme kan gebeuren aan de hand van een schema, dat dan nadien vertaald wordt naar een programmeertaal zoals Python. In het vak wiskunde zijn alvast uitstekende voorbeelden te vinden. In deze sessie gaat de aandacht ook naar het didactisch aspect: hoe kunnen we in de beperkte tijd van 10 lesuren de leerlingen zo ver krijgen dat ze effectief in staat zijn enkele programma’s zelf te schrijven: is er tijd om zelf veel uitleg te geven, in hoeverre kan je als leraar veel theoretische uitleg geven, of laat je de leerlingen veel zelf zoeken? Op welke manier kan deze leerstof geëvalueerd worden?
door Paul Decuypere, gewezen leraar wiskunde en ICT Lyceum Hemelsdaele in Brugge; nascholer Katholiek onderwijs Vlaanderen 
11. Sterke wiskundelessen rond goniometrie voor de tweede graad 
De deelnemers maken kennis met een door de nascholer ontwikkeld geogebraboek (website) rond goniometrie. Deze site bevat een groot aantal praktijkvoorbeelden van hoe geogebra-applets actief in de lessen kunnen gebruikt worden om de voor de lln. nieuwe wiskunde begrippen uit te leggen en/of in te oefenen. Deze applets zijn zo geconstrueerd dat zij een aantal didactische principes (o.a. uit Wijze lessen) ondersteunen die tijdens de navorming eveneens toegelicht zullen worden. Als er nog tijd over is, kan er kort ingegaan worden op welke manier deze applets eventueel verzameld kunnen worden in een eigen geogebraboek.  Meebrengen: eigen device 
door Karel Appeltans, leraar wiskunde aan het Virga Jessecollege te Hasselt
12. Stat-te-wat? Nee, statistiek natuurlijk!
Oei... Nog niet duidelijk? Ik ben er zeker van dat jij er regelmatig mee in aanraking komt, maar misschien zonder het te beseffen. Denk maar eens aan de uitslagen van een voetbalmatch die je in de krant leest, de vele diagrammen over de voorbije coronacijfers die in het nieuws verschenen of de honderdste enquête die in je mailbox belandt. Dat en veel meer behoort tot statistiek! 
Statistiek is dus niet weg te denken uit onze maatschappij en het dagelijks leven. Daarom is het belangrijk om leerlingen al vroeg wegwijs te maken in de wereld van statistiek. Na de inleiding, waarin besproken wordt wat statistiek is en welke eindtermen hieraan gekoppeld zijn, ga je zelf aan de slag om statistiek tastbaar te maken voor je leerlingen met behulp van aangeboden hulpmiddelen.
Zo zal je:
• een traject voor je lessen uitstippelen vertrekkende van 'Wat is statistiek?' tot 'Het uitvoeren van een statistisch onderzoek.' met behulp van enkele voorgestelde ideeën;
• handige links ontdekken zodat je met dat actueel materiaal oefeningen kan maken;
• enkele tools aangeboden krijgen die je kan inzetten tijdens de lessen statistiek zoals Google Forms, Kahoot, Bookwidgets, Flipgrid en Excel. 
Vergeet zeker je device (laptop/chromebook/tablet) niet!
door Yoni Uten, leraar wiskunde en STEM in het Onze-Lieve-Vrouwlyceum Genk'