Financieel risicogedrag bij adolescenten

Onderzoek naar het financieel gedrag van en de behoeften aan financiële educatie bij jongeren

Een groeiende groep jongvolwassenen in ons land wordt geconfronteerd met financiële moeilijkheden. Ze maken bijna 8% uit van de mensen met geregistreerde betalingsachterstanden voor consumentenkredieten (informatie van de Nationale Bank van België). 

Cebud, het Centrum voor budgetadvies en –onderzoek verbonden aan Thomas More bracht het financieel risicogedrag van adolescenten in kaart. Het onderzoek toont aan dat de manier waarop jongeren en jongvolwassenen met geld omgaan en hun bestedingspatronen vooral bepaald worden door wat ze zelf gezien hebben thuis, in hun vriendenkring, op school,... Het onderzoek reikt bouwstenen aan voor preventie, vorming en financiële opvoeding. 

Onderzoek

Om het financieel gedrag van jongeren in kaart te brengen bevroeg Cebud 2.447 leerlingen uit de derde graad van het secundair onderwijs. De bevraging vond plaats in 63 Vlaamse scholen. Leerlingen uit ASO, TSO, BSO, Buso,… kregen in de periode mei 2013 - januari 2014 een vragenlijst voorgelegd.

Heel wat geld te besteden en toch schulden

Jongeren hebben heel wat geld te besteden (gemiddeld €2.394 per jaar) en geven dit voornamelijk uit aan ‘leuke’ uitgaven zoals uitgaan, snoep en snacks of games. 12% van de ondervraagde jongeren vertoont een consistent patroon van financieel risicogedrag: geld lenen, spelen voor geld, weddenschappen, geld uitgeven dat er eigenlijk niet is,… Ongeveer 10% van de jongeren heeft op dit moment schulden. 2% van alle jongeren heeft moeite om geleend geld terug te betalen. Het uitgaansgedrag en de financiële draagkracht van het gezin zijn belangrijke determinanten voor financieel risicogedrag van jongeren. Financieel risicogedrag dat langdurig of frequent voor komt, kan leiden tot financiële moeilijkheden.

Beperkte financiële kennis en vaardigheden

Jongeren hebben een beperkte kennis van abstracte financiële begrippen en concepten. Zij schatten hun eigen financiële vaardigheden desondanks vrij hoog in. Zij vinden zichzelf vooral sterk in het weerstaan aan verleidingen en in het stellen van prioriteiten, terwijl ze minder sterk zijn in administratieve vaardigheden en overzicht houden. Betere financiële kennis en vaardigheden beschermen jongeren tegen risicogedrag. De (financiële) opvoeding die ze thuis krijgen, speelt daarbij een grote rol. Jongeren de verantwoordelijkheid geven over een aantal uitgavenposten, zoals kleding, verschaft hen leerkansen. In het gezin moeten ook duidelijke afspraken gemaakt worden over de manier waarop de kinderen hun eigen gelden kunnen besteden. 

Zelf geld verdienen is een goede leerschool

Zelf geld verdienen draagt bij tot het versterken van een aantal financiële vaardigheden, en doet jongeren naar eigen zeggen beter nadenken over hun uitgaven. Het is pas als jongeren zich bewust zijn van de risico’s die ondoordacht geld uitgeven met zich meebrengen dat ze tot een daadwerkelijke financiële gedragsverandering komen.

Jongeren hebben behoefte aan toegankelijke, gekende, objectieve en betrouwbare informatiekanalen om hun financiële kennis te vergroten. En werken aan bewustwording vereist ‘maatwerk’. Hen confronteren met getuigenissen van jongvolwassenen met financiële moeilijkheden, hen ‘verplichten’ tot het bijhouden van de eigen uitgaven of hen vragen een tijdje rond te komen met een beperkt budget,… het is maar een greep uit de suggesties die vooral leerkrachten kunnen gebruiken om jongeren bewust te maken van de risico’s. 

Budgetteren, sparen, rondkomen,…

Zelf geven jongeren aan dat ze weinig zicht hebben op de kosten van een zelfstandig leven en willen ze dat er meer aandacht wordt besteed aan het versterken van vaardighden die te maken hebben met budgetteren, sparen, rondkomen en omgaan met reclame en allerhande verleidingen. Ze zien dat het liefst gebeuren via interactieve werkvormen en inhouden, die zoveel mogelijk vertrekken van realistische contexten (bv. budgetteren bij het organiseren van een klas/schoolevenement) en spelelementen bevatten. 

Handvaten voor ouders en leerkrachten

Vorming, bewustmaking en preventie kunnen veel onheil voorkomen. De onderzoekers pleiten dan ook een voor een ondersteunend programma of instrumenten voor ouders met concrete handvaten om zelf de financiële opvoeding van hun kinderen te versterken. Ook het onderwijs kan zijn steentje bijdragen. Doorheen de hele schoolloopbaan zou er voldoende aandacht moeten besteed worden aan het versterken of aanleren van financiele competenties, die aansluiten bij de leefwereld van de jongeren.

Meer info? 

Gedetailleerde informatie over het opzet van het onderzoek, de bevraagden en de resultaten vindt u in bijgevoegd overzicht en de factsheet.

Bijlagen
tm-2014.12.11-financieel_risicogedrag-factsheet.docx tm-2014.12.11-financieel_risicogedrag-overzicht_onderzoeksproject.docx

Recente berichten

Persbericht20.09.2017

Student Lift-Off | Mechelse studenten zetten het nieuwe academiejaar feestelijk in

Persbericht20.09.2017

Studenten verkennen Vorselaar op bierfiets

Persbericht18.09.2017

Nieuw lerarentraject SLO@school uit de startblokken

Persbericht19.09.2017

Basecamp op Camping Geel

Persbericht18.09.2017

Graduaatsopleidingen Campus De Nayer nemen vliegende start

  • Contact

    Ilse Cornelis, onderzoeker bij Cebud, antwoordt graag op uw vragen: 0485 18 92 60

  • Datum

    11 december 2014